Skip navigation

Gofyniad ar gyfer bwyd heb ei becynnu ymlaen llaw a bwyd wedi’i becynnu ymlaen llaw i’w gwerthu’n uniongyrchol

Rhaid i wybodaeth am gynhwysion alergenaidd naill ai:

  • fod wedi’i hysgrifennu ymlaen llaw (er enghraifft ar fwydlen) heb i gwsmer orfod gofyn am yr wybodaeth
  • cyfeirio at ble y gellir cael gwybodaeth ysgrifenedig
  • dangos bod modd cael gwybodaeth ar lafar gan aelod o staff
  • os caiff gwybodaeth am gynhwysion alergenaidd ei rhoi ar lafar, rhaid i’r wybodaeth hon fod yn gyson ac yn wiriadwy (h.y. rhaid bod gan fusnes brosesau ar waith i gasglu gwybodaeth o ryseitiau neu restrau cynhwysion cynhyrchion sy’n cael eu prynu, a sicrhau bod yr wybodaeth hon ar gael i staff)

Mae’r adran hon yn berthnasol i fusnesau sy’n delio â’u cwsmeriaid yn uniongyrchol, megis bwytai, bariau brechdanau a phobyddion.

Mae’n bwysig bod cwsmeriaid sydd ag alergeddau neu anoddefiadau bwyd yn gallu gwneud penderfyniadau gwybodus wrth ddewis cynhyrchion. Mae’n rhaid i bob aelod o staff fod yn ymwybodol o’r peryglon posibl i iechyd eu cwsmeriaid os ydynt yn rhoi’r cyngor anghywir iddynt. Rhaid bod proses ar waith i sicrhau bod gwybodaeth am alergenau ar gael yn hawdd, a’i bod yn gywir ac yn gyson.

Cynghorir cwsmeriaid yn gryf i siarad â staff am eu gofynion alergedd. Os nad yw aelod o staff yn sicr o’r ateb i gwestiwn gan gwsmer, mae’n bwysig ei fod yn gofyn i rywun arall sy’n gwybod.

Efallai y byddai’n ddefnyddiol dangos y cartŵn yn yr adran ryngweithiol i’r busnesau bwyd yn eich ardal. Neu mae’n bosibl lawrlwytho’r llyfryn neu’r poster. Dyluniwyd y llyfryn ar gyfer unrhyw un sy’n gweithio mewn caffi neu dŷ bwyta ac sy’n gwerthu bwyd heb ei becynnu. Mae’r poster yn adnodd gweledol a ddyluniwyd ar gyfer y bobl sy’n gweithio yn y busnesau hyn ond nad ydynt yn siarad Saesneg fel iaith gyntaf neu’r rhai sydd â thrafferthion iaith.

Honiadau ‘heb glwten’ (gluten-free) neu ‘isel iawn mewn glwten’ (very low gluten)

Mae gan tua 1% o boblogaeth y DU anoddefiad i glwten. Mae’r cyflwr hwn hefyd yn cael ei alw’n ‘clefyd seliag’. Mae gofyn i bobl sydd â chlefyd seliag osgoi bwydydd sy’n cynnwys glwten er mwyn atal effeithiau iechyd a allai fod yn ddifrifol. Mae hyn yn golygu bod honiadau am glwten ar labeli bwyd yn bwysig iawn. Ymhlith y bwydydd sy’n cynnwys glwten mae gwenith, rhyg a haidd.

Mae deddfwriaeth Ewropeaidd wedi pennu lefelau glwten ar gyfer bwydydd yr honnir eu bod yn rhydd rhag glwten neu eu bod yn isel iawn mewn glwten. Mae’r lefelau hyn fel a ganlyn:

  • ‘heb glwten’ – 20 rhan neu lai o glwten fesul miliwn.
  • ‘isel iawn mewn glwten’ – 100 rhan neu lai o glwten fesul miliwn. Fodd bynnag, dim ond bwydydd sydd â chynhwysion grawnfwyd sydd wedi’u prosesu’n arbennig i dynnu’r glwten a all wneud honiad ‘isel iawn mewn glwten’.

Mae’r rheoliadau hyn yn gymwys i bob math o fwyd, gan gynnwys bwyd wedi’i becynnu ymlaen llaw neu fwyd sy’n cael ei werthu’n rhydd, megis mewn siopau bwyd iechyd neu mewn sefydliadau arlwyo.

Dim ond os ydynt yn gallu dangos, pan gaiff eu cynnyrch ei brofi, ei fod yn cynnwys 20 rhan neu lai o glwten fesul miliwn y gall arlwywyr ddefnyddio’r term ‘heb glwten’. Bydd gofyn iddynt hefyd ddangos bod unrhyw gynhyrchion yr honnir eu bod yn ‘isel iawn mewn glwten’ yn cydymffurfio â’r ddeddfwriaeth.

Ni fydd arlwywyr sy’n cynhyrchu bwydydd nad ydynt yn cynnwys cynhwysion sy’n cynnwys glwten yn fwriadol yn gallu labelu bwydydd yn rhai ‘heb glwten’ neu ‘isel iawn mewn glwten’ oherwydd risg uchel o groeshalogi’r bwydydd hyn â glwten. Fodd bynnag, os mae camau wedi’u cymryd i reoli unrhyw groeshalogi, efallai y gall y gweithgynhyrchwyr hyn ddangos pa fwydydd sy’n rhydd rhag cynhwysion sy’n cynnwys glwten. Mae hyn yn caniatáu i bobl sydd â chlefyd seliag wneud dewisiadau gwybodus am y bwyd y maent yn ei fwyta sy’n seiliedig ar eu lefelau sensitifrwydd unigol.

Rhagor o wybodaeth

I gael rhagor o wybodaeth am alergedd ac anoddefiad bwyd, ewch i: Cyngor yr ASB i ddefnyddwyr ar labelu alergenau bwyd ac NHS Choices (Saesneg yn unig)

Anoddefiad bwyd a chlefyd seliag

Ewch i adran Alergedd ac Anoddefiad Bwyd gwefan diwydiant a gorfodi’r ASB: food.gov.uk

Gweler cyngor i arlwywyr ar alergedd ac anoddefiad bwyd ar wefan diwydiant a gorfodi’r ASB: food.gov.uk

Gwybodaeth am alergenau ar gyfer bwydydd rhydd (Lawrlwytho’r pdf hwn, 0.47mb)

Link to the food allergy – what you need to know publication


Poster ‘Meddyliwch am Alergedd’ (Lawrlwytho’r pdf hwn, 0.76mb)
Link to the think allergy poster pdf