Skip navigation

Mae symiau bach iawn o rai alergenau, megis cnau, yn gallu achosi adwaith mewn pobl sydd ag alergeddau bwyd, gan gynnwys sioc anaffylactig, sy’n gallu lladd. Felly, mae’n bwysig bod cynhyrchion bwyd yn cael eu labelu’n glir a’u bod yn cydymffurfio â chanllawiau’r diwydiant i sicrhau y gall defnyddwyr wneud dewisiadau gwybodus wrth brynu bwyd a allai gynnwys cynhwysion alergenaidd.

Ar y label - rhyngweithiol

Ar y label - rhyngweithiol

Rhestr gynhwysion

Mae gofynion Rheoliad Gwybodaeth am Fwyd i Ddefnyddwyr newydd yr UE (EU FIC) yn golygu bod yn rhaid pwysleisio cynhwysion alergenaidd yn glir o fewn y rhestr gynhwysion. Caiff cynhwysion eu rhestru yn nhrefn ddisgynnol o ran eu pwysau, gan ddechrau gyda’r cynhwysyn mwyaf. Os yw cynhwysyn yn rhan o enw’r cynnyrch (megis cyw iâr mewn pastai cyw iâr), bod llun ohono ar y label, neu ei fod fel arfer yn cael ei gysylltu â’r bwyd (megis cig oen gyda phastai’r bugail), bydd y swm a gynhwysir yn y bwyd yn cael ei nodi fel canran.

Lle caiff cynhwysyn ei wneud o gynhwysion eraill (cynhwysion cyfansawdd), gydag ambell i eithriad, mae angen nodi’r rhain ar y rhestr gynhwysion hefyd Gweler yr adran Gweithredu’n gyfreithlon i gael rhagor o wybodaeth.

Blwch cyngor ar alergedd

O dan FIC yr UE, ni chaniateir defnyddio ‘blychau cyngor ar alergedd’ i ailadrodd gwybodaeth orfodol am gynhwysion alergenaidd. Mae’n rhaid rhestru’r holl gynhwysion alergenaidd mewn cynnyrch sydd wedi’i becynnu ymlaen llaw o fewn y rhestr gynhwysion yn glir.

Bydd cyfnod o amser lle mae’n bosibl y byddwch yn gweld y datganiadau alergedd hen a’r rhai newydd.

Gallai gynnwys (may contain)

Mae rhai gweithgynhyrchwyr hefyd yn defnyddio labelu gwirfoddol i nodi’r posibilrwydd bod olion alergen yn bresennol mewn bwyd yn ddamweiniol ─ gan ddefnyddio ymadroddion megis ‘gallai gynnwys cnau’ (may contain nuts). Mae’r Asiantaeth Safonau Bwyd wedi cynhyrchu canllawiau ar gyfer y diwydiant ar reoli alergenau. Mae hyn yn cynnwys cyngor ar sut i benderfynu a oes angen labelu cynghorol o’r fath a sut i’w eirio.

Honiadau ‘heb glwten’ (gluten free) neu ‘isel iawn mewn glwten’ (very low gluten)

Mae gan tua 1% o boblogaeth y DU anoddefiad i glwten. Mae’r cyflwr hwn hefyd yn cael ei alw’n ‘clefyd seliag’. Mae gofyn i bobl sydd â chlefyd seliag osgoi bwydydd sy’n cynnwys glwten er mwyn atal effeithiau iechyd a allai fod yn ddifrifol. Mae hyn yn golygu bod honiadau am glwten ar labeli bwyd yn bwysig iawn. Ymhlith y bwydydd sy’n cynnwys glwten mae gwenith, rhyg a haidd.

Mae safonau cyfansoddiad a labelu y Comisiwn Ewropeaidd (Rheoliad y Comisiwn (CE) Rhif 41/2009) yn sefydlu lefelau glwten ar gyfer bwydydd yr honnir eu bod yn rhydd rhag glwten neu’n isel iawn mewn glwten. Mae’r lefelau hyn fel a ganlyn:

  • 'heb glwten' – 20 rhan neu lai o glwten fesul miliwn.
  • 'isel iawn mewn glwten' – 100 rhan neu lai o glwten fesul miliwn. Fodd bynnag, dim ond bwydydd sydd â chynhwysion grawnfwyd sydd wedi'u prosesu’n arbennig i dynnu'r glwten all wneud honiad 'isel iawn mewn glwten'.

Dim ond os ydynt yn gallu dangos, pan gaiff eu cynnyrch ei brofi, ei fod yn cynnwys 20 rhan neu lai o glwten fesul miliwn y gall gweithgynhyrchwyr ddefnyddio’r term ‘heb glwten’. Bydd gofyn iddynt hefyd ddangos bod unrhyw gynhyrchion yr honnir eu bod yn ‘isel iawn mewn glwten’ yn cydymffurfio â’r ddeddfwriaeth.

Ni fydd gweithgynhyrchwyr sy’n cynhyrchu bwydydd nad ydynt yn cynnwys cynhwysion sy’n cynnwys glwten yn fwriadol yn gallu labelu bwydydd yn rhai ‘heb glwten’ neu ‘isel iawn mewn glwten’ oherwydd risg uchel o groeshalogi’r bwydydd hyn â glwten. Fodd bynnag, os mae camau wedi’u cymryd i reoli unrhyw groeshalogi, efallai y gall y gweithgynhyrchwyr hyn ddangos pa fwydydd sy’n rhydd rhag cynhwysion sy’n cynnwys glwten. Mae hyn yn caniatáu i bobl sydd â chlefyd seliag wneud dewisiadau gwybodus am y bwyd y maent yn ei fwyta sy’n seiliedig ar eu lefelau sensitifrwydd unigol.

Rhagor o wybodaeth

Canllawiau ar Reoli Alergenau a Gwybodaeth i Ddefnyddwyr – ‘Best Practice Guidance on Managing Food Allergens with Particular Reference to Avoiding Cross-contamination and using Appropriate Labelling (ie May Contain) (Saesneg yn unig) (Lawrlwytho’r pdf hwn, 0.67mb)

Alergedd – Beth i’w ystyried wrth labelu bwyd: Canllaw i fusnesau bach sy’n gwneud neu’n gwerthu bwyd wedi’i becynnu ymlaen llaw (pdf, 1.36MB)

Canllawiau Consortiwm Manwerthu Prydain ar labelu alergenau (Saesneg yn unig)